İlk Koçluk Görüşmesine Nasıl Hazırlanılır? Kendinize Sormanız Gereken 7 Soru

İlk koçluk görüşmesine hazırlanmak için ayrıntılı bir plan yapmanız gerekmez; birkaç soruyu önceden düşünmeniz yeterlidir: Hayatınızın hangi alanında değişim istiyorsunuz, bu değişim neden şimdi önemli ve süreç iyi giderse neyin farklı olmasını umuyorsunuz? İlk görüşme, koçla birlikte çalışıp çalışamayacağınızı, neyin üzerinde duracağınızı ve sürecin nasıl ilerleyeceğini netleştirdiğiniz bir tanışma ve anlaşma görüşmesidir. Bu yazıda ilk görüşmede genel olarak neler konuşulduğunu ve gelmeden önce kendinize sorabileceğiniz yedi soruyu anlatıyorum.

İlk görüşme neden ayrı bir öneme sahip?

Koçluk, iki kişinin birlikte kurduğu bir çalışma ilişkisidir. Bu ilişkinin sağlıklı ilerlemesi, en baştan neyin üzerinde çalışılacağının ve tarafların neyi üstleneceğinin açık olmasına bağlıdır. Uluslararası Koçluk Federasyonu (ICF), koçun temel yetkinliklerini tanımlarken “anlaşmaları kurmak ve sürdürmek” başlığını ayrı bir yetkinlik olarak sayar: Koç ve danışan hem sürecin bütününe hem de her görüşmenin hedefine birlikte karar verir.

Bu yüzden ilk görüşmeyi yalnızca bir tanışma sohbeti olarak düşünmemek gerekir. O görüşmede atılan temel, sonraki görüşmelerin ne kadar verimli geçeceğini belirler. Öte yandan hazırlıksız gelmek de bir sorun değildir; koçun işi zaten sorularla konuyu sizinle birlikte netleştirmektir. Hazırlık yalnızca süreci hızlandırır ve sizin için daha anlamlı kılar.

İlk görüşmede genel olarak neler konuşulur?

Her koçun çalışma biçimi kendine özgüdür; yine de ilk görüşmelerde çoğunlukla şu başlıklar ele alınır:

• Sizi buraya getiren konu: Hangi durum, hangi duygu ya da hangi tıkanıklık koçluk desteği aramanıza neden oldu?
• Beklentiler: Koçluktan ne bekliyorsunuz? Koçluk neyi yapar, neyi yapmaz?
• Hedefin ilk taslağı: Sürecin sonunda neyin farklı olmasını istiyorsunuz? Bu hedefin ilk görüşmede kesinleşmesi gerekmez; çoğu zaman sonraki görüşmelerde berraklaşır.
• Çalışma düzeni: Görüşmelerin sıklığı, gizlilik, görüşmeler arasında yapılacak çalışmalar ve iletişim biçimi.
• Uyum: Kendinizi rahatça ifade edebiliyor musunuz? Koçun yaklaşımı size uygun mu?

Koçluğun ne olduğu ve ne olmadığı konusunda kafanızda soru işaretleri varsa koçluk hakkında yanlış bilinenler yazım iyi bir başlangıç olabilir.

Görüşmeden önce kendinize sorabileceğiniz 7 soru

Aşağıdaki soruları bir kâğıda yazıp her birinin altına kısa notlar almanızı öneririm. Cevaplarınızın eksiksiz ya da “doğru” olması gerekmez. Amaç, aklınızdan geçenleri görünür kılmaktır.

1. Hayatımın hangi alanında değişim istiyorum?

İş, ilişkiler, gündelik alışkanlıklar, kişisel düzen, kendinize ayırdığınız zaman... Değişim isteği bazen tek bir alanda yoğunlaşır, bazen her şeye yayılmış bir huzursuzluk olarak gelir. Hangisi olduğunu bilmek, nereden başlanacağını gösterir.

2. Bu konu neden şimdi önemli?

Çoğu zaman bir konu yıllardır hayatımızdadır ama destek arama kararını belirli bir anda veririz. O anı tetikleyen şey nedir? Bir doğum günü, bir iş değişikliği, bir ayrılık ya da sadece “artık böyle devam etmek istemiyorum” hissi olabilir. Bu sorunun cevabı, motivasyonunuzun kaynağını gösterir.

3. Şu an durum tam olarak nasıl?

Değişim istediğiniz alanın bugünkü fotoğrafını çekin. Neler yolunda gidiyor, neler zorluyor? Sıradan bir haftanızı düşünün: Bu konu ne zaman, nerede, kimlerle birlikteyken öne çıkıyor? Somut örnekler, genel cümlelerden çok daha fazlasını anlatır.

4. Daha önce neler denedim?

Kitap okumak, kendi kendinize plan yapmak, bir arkadaşınızla konuşmak, bir eğitime katılmak... Denediğiniz yollar ve bunların neden işe yaradığı ya da yaramadığı çok değerli bir bilgidir. İşe yaramayan bir denemenin bile bize kendimizle ilgili söylediği bir şey vardır.

5. Süreç iyi giderse ne farklı olacak?

Hedefi “daha mutlu olmak” ya da “daha sakin olmak” gibi geniş bir cümleyle tarif etmek doğaldır. Bir adım ileri gidip şunu sorun: Bu gerçekleştiğinde bunu nereden anlayacağım? Sabahları nasıl uyanacağım, hangi konuşmayı yapabilmiş olacağım, hangi kararı vermiş olacağım? Gözle görülür işaretler hedefi somutlaştırır.

6. Beni ne durduruyor?

Zaman, bütçe ya da çevrenin beklentileri gibi dış engeller olabilir; “ya başaramazsam”, “bunu hak etmiyorum” gibi iç sesler de olabilir. Bu sesleri yargılamadan not etmeniz yeterli. Koçluk sürecinde bu kalıpları fark etmek, çoğu zaman çalışmanın kendisidir. Erteleme sizin için tanıdık bir konuysa ertelemeden yaşamak ve disiplin üzerine yazdıklarım da ilginizi çekebilir.

7. Bir koçtan ne bekliyorum?

Size soru sorarak düşündüren birini mi, yapıyı koruyan ve adımlarınızı takip eden birini mi, yoksa ikisini birden mi arıyorsunuz? Beklentinizi açıkça söylemek, koçun size uygun bir çalışma biçimi önermesini kolaylaştırır. Şunu da unutmayın: Koç size hazır cevap vermez; kendi cevabınızı bulmanıza eşlik eder.

İlk görüşmede koça sorabileceğiniz sorular

İlk görüşme yalnızca koçun sizi tanıdığı bir görüşme değildir; sizin de koçu tanıma hakkınız vardır. Şu soruları sormaktan çekinmeyin:

• Hangi eğitimi aldınız ve hangi etik kurallara bağlı çalışıyorsunuz?
• Görüşmelerde konuşulanların gizliliği nasıl korunuyor?
• Çalışmalarınızda hangi yöntemleri kullanıyorsunuz?
• Koçluğun benim konum için uygun olmadığını düşünürseniz ne yaparsınız?

Son soru özellikle önemlidir. Koçluk, ruhsal bir rahatsızlığın tedavisi değildir. Uzun süren yoğun bir keder, umutsuzluk ya da uykuyu ve günlük işleri bozan bir kaygı bir ruh sağlığı uzmanının alanına girer. Etik çalışan bir koç böyle bir durumu fark ettiğinde bunu açıkça söyler ve sizi doğru desteğe yönlendirir. Aradaki farkı yaşam koçu ile psikolog arasındaki fark yazımda ayrıntılı anlattım. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşüncesi yaşıyorsanız beklemeden 112’yi arayın.

Görüşmeye gelmeden önce birkaç pratik not

• Notlarınızı yanınıza alın: Yukarıdaki sorulara verdiğiniz kısa cevaplar görüşmede size yol gösterir.
• Kendinize zaman ayırın: Görüşmeden hemen önce ve sonra kısa bir boşluk bırakmak, konuşulanları sindirmenize yardımcı olur.
• Açık olun: Koçluk görüşmesi yargısız bir alandır. Ne kadar dürüst konuşursanız çalışma o kadar size ait olur.
• Acele etmeyin: İlk görüşmede her şeyin çözülmesini beklemeyin. Değişim tek bir konuşmayla değil, adım adım ve emekle gelir.

İlk görüşmeden sonra ne olur?

İlk görüşmenin ardından genellikle iki şey netleşir: Koçlukla devam etmek isteyip istemediğiniz ve devam ederseniz neyin üzerinde çalışacağınız. Devam kararı verirseniz sonraki görüşmelerde hedef somutlaşır, küçük adımlar belirlenir ve her görüşmede bu adımların size ne öğrettiğine birlikte bakılır. Koçluk sürecinin genel yapısını merak ediyorsanız koçluk ve dönüşüm modeli yazımda anlattığım aşamalara göz atabilirsiniz.

Ümitköy’deki merkezimde yaptığım ilk görüşmelerde de amacım budur: Sizi dinlemek, neyin sizin için önemli olduğunu birlikte görmek ve sürecin size uygun olup olmadığına beraber karar vermek. Görüşmeler gizlidir ve sizin belirlediğiniz hedefe odaklanır. Kendinizi henüz hazır hissetmeseniz bile bu soruları düşünmeye başlamanız, değişim için atılmış ilk adımdır.